نابێ ڕێگه‌ بدرێ كه‌ توندوتیژیی نواندن له‌به‌رچاوی خه‌ڵك، ئاسایی بێته‌وه‌

له‌ ماوهی ڕۆژانی ڕابردوودا، ههواڵی دوو نموونه‌ له‌ جهنایاتی ههمیشهیی كۆماری ئیسلامی، كه‌ له‌ دوو شاری ئێران ، واته‌ له‌ ئابادان و مهشههد ئهنجام دران ، به‌ یارمهتیی ئامرازهكانی پهیوهندیی گشتی و تۆڕه‌ كۆمهڵایهتیهكان، له‌ ماوهیهكی كورتدا، ئێران و جیهانی داگرتئهم دوو نموونهیه‌ بههۆی نیشان دانی  توندوتیژیی دژه‌ مرۆیی، بیروڕای گشتیی، یهكجار خسته‌ ژێر كاریگهریی خۆیهوه‌.

ڕۆژی چوارشهممهی ڕابردوو گرته‌ ویدێئۆیهك بڵاوبۆوه‌ كه‌ تێیدا وێنهی ڕۆخساری خوێناویی ژنێكی لاو دهركهوتبوو‌ كه‌ چهند كهس دهوریان گرتووه‌ و دهیدهنه‌ بهر لێدان و توندوتیژیی فیزیكی و مهئموورێكی ڕژیم هاوكات لهگهڵ ئهوهیكه‌ پۆتینهكانی لهسهر سینگی داناوه، به‌ دهستهكانی  جهستهی كچه‌ بریندارهكه‌ دهپشكنێفیلمی ئهم ڕووداوه‌ له‌ ماوهیهكی كورتدا تۆڕه‌ كۆمهڵایهتیهكانی تهنییهوه‌. ئهم گرته‌ ویدێئۆیه‌ یهكهم جار له‌ لایهن ههواڵنێریهكی خووزستانییهوه‌ بڵاو كرایهوه‌. دهزگا ئهمنییهكان له‌ یهكهمین ههوڵی خۆیاندا، ههواڵنێری ئامادهكاری ئهم فیلمهیان به‌ تۆمهتی “زامدار كردنی ههستی گشتی، دهستبهسهر كرد.

هاوكات دادستانی ئابادان له‌ وتووێژێكدا، به‌ درۆ پێناسه‌ كردنی ڕۆڵی پۆلیس، ههوڵی دا كه‌ ئهم ڕووداوه‌ تا ئاستی ناكۆكییهكی كاری و بنهماڵهیی بێنێته‌ خوارێبهڵام كاردانهوهكان له‌ تۆڕه‌ كۆمهڵایهتییهكان و له‌ ئاست شاری ئاباداندا ئهوهنده‌ بهرین بوو و وردهكاریی ڕووداوهكه، به‌ ڕهوایهتی وێنه، ئهوهنده‌ ڕوون و حاشاههڵنهگر بوو كه‌ “محهممهد جهعفهر مۆنتهزێری” دادستانی گشتی بهڵێنی دا كه‌ ههرچی زووتر پهیگیری ئهم ڕووداوه‌ دهبێتئیبراهیمی ڕهئیسی، سهرۆكی دهزگای قهزاییش، وێڕای ههڵبهستنی چهند درۆیهك سهبارهت به‌ بهدواداچوونی ڕووداوهكه‌ له‌ لایهن دهزگای قهزاییهوه، هۆشداری به‌ چاپهمهنیهكاندا كه‌ به‌ گهوره‌ كردنهوهی ئهم نموونانه، سیمای پۆلیس لكهدار نهكهنبهڵام ئهم ماجهرایه‌ لێرهدا تهواو نهبوو، ژنێكی لاو، به‌ دهمووچاوی شاراوه،‌ كه‌ ئیدیعا دهكهن كه‌ ههمان كچه‌ ئازار دیتووهكهیه، لهگهڵ باوكی دێننه‌ تێلێویزیۆنێكی دهوڵهتی و به‌ پێی مێتۆدی ههمیشهیی و ناسراویان، باوك و كچ، ههردوویان دهڵێن كه‌ پۆلیس لهم ڕووداوهدا هیچ ڕۆڵێكی نهبووه‌ و تهنیا ناكۆكییهكی بنهماڵهیی بووه‌ و دهشڵێن كه‌ “میدیا دهرهكییهكان مافی ئهوهیان نییه‌ كه‌ لهم ماجهرایهدا دهخاڵهت بكهن“. ههڵبهت ئهمجۆره‌ نومایشانه‌ لهوه‌ ڕسواتر و بێزراوهترن كه‌ بتوانن كهسی پێ ههڵفریوێنن.

نموونهی دووههم كه‌ دیسان به‌ هیمهتی ههواڵنێریی خهڵك بڵاوكرایهوه، ڕۆژی شهممه‌ ٣ی مانگی خهزهڵوهر له‌ شاری مهشههد ڕووی دائهو گرته‌ ویدێئۆیهی كه‌ لهم ڕووداوه‌ بڵاوكراوهتهوه‌ پیاوێكی لاو نیشان دهدات كه‌ به‌ میلهیهكهوه‌ بهستراوهتهوه‌. پۆلیس له‌ حاڵێكدا كه‌ سپرێی بیبهری پژاندووهته‌ دهموچاوی، كوتهك كاری دهكات و دهیداته‌ بهر باتۆمی بهرقیله‌ ههمان حاڵدا پۆلیسهكه‌ پێی دهڵێ: “پێم وتی جنێو مهده، ئێستا ههر جنێو بده‌ …”. پیاوهكه‌ به‌ دهستی بهستراوهوه‌ دهكهوێته‌ سهر عهرز، بهڵام پۆلیس دهست له‌ لێدانی ههڵناگرنئهو لاوه‌ كه‌ ناوی “مێهرداد سێپێهری” بوو، سهرهنجام لهژێر زهربهكانی پۆلیسی جهنایهتكاردا گیانی لهدهست دهداپزیشكی قانوونی، هۆكاری مهرگی ناوبراوی، ههلمژینی لهڕاده‌ بهدهری سپرێی بیبهر، ڕاگهیاندووه‌. ڕۆژنامهی شهرقی چاپی تاران سهبارهت بهم ڕووداوه‌ دهنووسێ:

له‌ ماوهی حهفتهكانی ڕابردوودا ئهمه‌ دووههمین جاره‌ كه‌ خهڵك لهئاست ههڵسووكهوتی هێزه‌ ئینتزامییهكان ناڕهزایهتی دهردهبڕنناڕهزایهتیی بهرینی چالاكانی مهدهنی، زیاتر دژبه‌ گهڕاندنی بهناو ئهوباشان بهشهقام و كۆڵانهكاندا و كوتهك كاریی كردنیان لهبهرچاوی خهڵكه‌. ئهمجارهیان، ئهو گرته‌ ویدێئۆیهی كه‌ بڵاوكراوهتهوه، له‌ ماوهی ٤٨ كاتژمێری ڕابردوودا، بۆ جارێكی دیكه، دهنگی ناڕهزایهتیی خهڵكی بهرز كردهوه‌. ئهوهیكه‌ لهو ویدێئۆیهدا بینهر ناڕاحهت دهكات، چهند كهسێكی ئاسایین كه‌ بۆ سهیری ههڵسووكهوتی توندی پۆلیس هاتوون و به‌ بێ تهفاوهتی و خوێن ساردی، سهیری ئهو دیمهنانه‌‌ دهكهن“. ههواڵنێری ئهم ڕۆژنامهیه‌ له‌ درێژهدا دهنووسێ: “وێدهچێ توندوتیژی لهبهرچاوی خهڵك، بۆ خهڵكیش ئاسایی بووبێتهوه‌‌”.

بهڵام ئهم دوو نموونهیه‌ كه‌ بیروڕای گشتییان زامدار كردووه، له‌ ههمان حاڵدا كه‌ دژهمرۆیی و جهنایهتكارانهن، به‌ هیچ شێوهیهك، وهك ئهوجۆرهی سهرۆكی دهزگای قهزایی باسی لێدهكا، ڕووداوێكی دهگمهن و تایبهت نین‌. ههروهها بهێپچهوانهی ئهوهیكه‌ “ڕهئیسی” بهڕواڵهت دهیڵێ، ئهو نه‌ تهنیا نیگهرانی “لكهدار بوونی سیمای پۆلیس” نییه، بهڵكوو ڕژیم بهردهوام و بهشێوهی بهرنامه‌ بۆ داڕێژراو، به‌ ههموو توانایهوه، ههوڵی داوه‌ كه‌ ههستی مرۆڤایهتی و مرۆڤدۆستی لهناو هێزه‌ سهركوتگهرهكانیدا وشك كات، تا ئهوان وهك دیلێكی بێ دهسهڵات، بخهنه‌ خزمهت پاراستنی نیزامهكهیانهوه‌. ئهگهر ئهوهیكه‌ له‌ ئابادان و مهشههد ڕوویان دا، تهنیا دوو نموونه‌ بوون، شێوازی گشتی و ڕهسمی و یاساییهكهی، ههموو ڕۆژێ له‌ گوشه‌ و كهناری ئێران لهبهرچاوی خهڵك ئهنجام دهدرێئێعدام كردن و شهللاق لێدان لهبهرچاوی خهڵك، توندوتیژیی لهئهنقهست و ڕێكخراوه، بهئامانجی چاوترسێن كردنی خهڵككۆماری ئیسلامی، له‌ ڕاستیدا، بۆ نومایشی ئهمجۆره‌ توندوتیژیانه‌ لهبهر چاوی خهڵك، ههم ئامانجی سیاسی ههیه‌ و ههم پاساوی شهرعیپاساوی شهرعییهكهی ئهو بهشه‌ له‌ كۆنهپهرستییه‌ كه‌ پایهكانی ڕژیم لهسهری دامهزراوه‌ و ئامانجه‌ سیاسییهكهشی چاوترسێن كردنی جهماوهرێكه‌ كه‌ لێواولێوی تووڕهیی و نهفرهتن دژبهم ڕژیمه‌.

خهڵك نه‌ تهنیا نابێ له‌ نومایشی سهرشهقامی لهمجۆرهدا بهشداری بكهن و نابێ بهلای ئهو جهنایهتانهوه‌ كه‌ دوو نموونهی له‌ ئابادان و مهشههد ڕوویان دا، به‌ بێ تهفاوهتی تێپهڕ بن، بهڵكوو پێویسته، له‌ ههر كوێ كه‌ بۆیان ههڵكهوت دهست لهناو دهستی یهك بخهن و بهكرێگیراوانی ڕژیم بهجۆرێك تهنبێ بكهن كه‌ نهوێرن ئهمجۆره‌ جهنایهتانه‌ دووپات بكهنهوه‌. كۆبوونهوهی خهڵك له‌ دهوری ئهم دیمهنه‌ دڵتهزێنانه، ئامانجێكه‌ كه‌ ڕژیمی كۆماری ئیسلامی بهرنامهی بۆ داڕشتووه‌. شهللاق خواردن و زهجر كێشانی ئینسانهكان بۆ سهیر كردن نابێ، بهڵكوو پێویسته‌ بارگه‌ و بنهی بهڕێوهبهران و بڕیاردهرانی تێكهوهپێچرێ.