نه‌به‌ردی مان و نه‌مان له‌ شوێنه‌ نائه‌منه‌كانی كار

له‌ ماوهی كهمتر له‌ یهك حهفتهی ڕابردوودا، له‌ ڕێكهوتی ١٤ تا ٢١ی مانگی خهرمانان، شایهدی دهیان ڕووداوی دڵتهزێنی شوێنی كار له‌ شوێنه‌ جۆراوجۆرهكانی ئێران بووینههر لهو ماوه‌ كورتهدا، له‌ نهبهردی مان و نهماندا، دهیان مرۆڤی شهریف و زهحمهتكێش، دهیان كرێكار، كه‌ ژیانی كۆمهڵایهتیی ئهمڕۆ، لهسهر شانی ئهوان دهگهڕێ، گیانیان بهخت كردووه‌ و یان بهسهختی بریندار بوونڕۆژی ههینی ٢١ی مانگی خهرمانان، له‌ شارهكانی لهنجان، ئیلام و ئهروهندان، ٤ كرێكار گیانیان لهدهست دا و دوو كرێكاری دیكهش به‌ سهختی بریندار بوونڕۆژی پێنجشهممه‌ ٢٠ی خهرمانان بههۆی چهندین ڕووداوی شوێنی كار له‌ شارهكانی ئابدانان، بانه‌ و ڕهشت، ٢٨ كرێكار تووشی مهسموومیهت بوون و دوو كرێكاری دیكه‌ بههۆی نهبوونی كهرهستهی ئیمهنیی پێویست گیانیان لهدهست داڕۆژی چوارشهممه‌ ١٩ی خهرمانان دوو كرێكار له‌ شارهكانی پاوه‌ و كهرهج گیانیان لهدهست دا و دوو كرێكاری دیكه‌ له‌ تاران بریندار بوونڕۆژی دووشهممه‌ ١٧ی خهرمانان بههۆی سێ ڕووداوی شوێنی كار له‌ شارهكانی ئیلام، پیشوا و بهندهر لێنگه، ٥ كرێكار گیانیان لهدهست داڕۆژی یهكشهممه‌ ١٦ی خهرمانان، ٩ كرێكار له‌ شارهكانی كرمان، ئاران و بیدگۆل و كهرهج تووشی ڕووداو هاتن و بههۆیهوه‌ ٥ كرێكار گیانیان لهدهست داڕۆژی ههینی ١٤ی خهرمانان، ٩ كرێكار بههۆی چهندین ڕۆداوی كاری جیاواز له‌ شارهكانی پیشوا، سنه، شنۆ، سهروئاباد و دێگولان گیانیان لهدهست دا و بریندار بوونپێویسته‌ بهو دیمهنه‌ دڵتهزێنه، گیان لهدهست دانی ٨ كۆڵبهر و بریندار بوونی ١٩ كۆڵبهری دیكه، كه‌ لهو ماوه‌ كورتهدا، له‌ نهبهردی گیان لهبهرامبهر نان دا، كرانه‌ ئامانجی گوللهی پارێزهرانی كۆنهپهرستی و چهوسانهوه، له‌ سهر سنوورهكان، زیاد بكهین.

بهڵام ئهمه‌ تهنیا حهفتهیهك نییه‌ كه‌ ههواڵی ئهم ڕووداوانه‌ له‌ لابهلای ههواڵهكاندا ون دهبنله‌ ههموو حهفتهكانی گشت ژیانی كرێكاراندا، بهردهوام ڕووداوه‌ دڵتهزێنهكان دووپات دهبنهوه‌. به‌ شێوهی مامناوهند ساڵانه‌ ههزار كرێكار تهنیا له‌ ڕشتهی بیناسازیدا گیانیان لهدهست دهدهن و چهند بهرابهری ئهم ژمارهیهش لهو مهیدانهدا بریندار دهبنیهكیان له‌ داربهستهوه‌ بهردهبێتهوه‌ و قهتعی نۆخاع دهبێ، ئهوی دیكه به‌ خشت سهری دهشكێ و ئهویتریان دهكهوێته‌ ژێر داروبهردی بینای نیوهكارهدا و گیانی لهدهست دهداله‌ نوێترین ژمارهی یهكێك له‌ بڵاوكراوهكانی ناوخۆی وڵات له‌ گۆشهیهكیدا، ههواڵنێرێك دهنووسێ:

عهبدوڵڵا، چهند ڕۆژێك بوو كه‌ تهمهنی گهیشتبووه‌ ٣٠ ساڵ، ههموو ڕۆژێ له‌ ماڵهكهی، كه‌ له‌ شووش بهكرێی گرتبوو، دههاته‌ دهرێلهگهڵ هاوڕێكانی دهڕۆیشتنه‌ سهر داربهستی فلێزیی بینایهكی نیوهكاره‌ نیاوهران، تا خشتێك لهسهر خشتێكی دیكه‌ دانێنبهڵام ههر ئهم داربهسته‌ فلێزیانه‌ چهندین هاوڕێیانی‌ كوشتووه‌ و یان كهم ئهندامی كردوون.  ڕاپۆرت نووس دهڵێ: “خۆم بینینم كه‌ پای ههڵخلیسكا و بهربۆوه‌ خوارێ و قهتعی نۆخاع بووئهو نه‌ بیمهی بوو و نهپووڵبنهماڵهكهشی پووڵیان نهبووئیتر ئهوم نهبینیهوه‌”. “

ههواڵنێریه‌ ڕهسمیهكانی ئێران، هێندێك جار ههواڵی دوو خهتی سهبارهت به‌ ڕووداوهكانی شوێنی كار بڵاو دهكهنهوه‌ كه‌ زۆرجار له‌ لابهلای ڕووداوهكانی دیكهدا ون دهبن و پانتایی ڕاستهقینهی كارهساتهكه‌ شاراوه‌ دهمێنێتهوه‌. له‌ زۆربهی ئهو ڕاپۆرتانهدا، باس له‌‌و ڕووداوانهی كه بههۆی نهبوونی ئیمهنی شوێنی كار،‌ دهبنه‌ هۆی بریندار بوون و كهم ئهندام بوونی كرێكاران، ناكرێمهرگی بهرهبهره‌ و بهشێنهیی كرێكاران بههۆی ناسالم بوون و ناتهندرووست بوونی شوێنهكانی كار، له‌ هیچ جێیهكدا تۆمار ناكرێهیچكات باس له‌ پیری پێشوهختی سهرچاوهگرتوو له‌ كاره‌ سهخت و زیانبارهكان ناكرێزۆربهی ڕووداوهكانی شوێنی كار، له‌ كارگه‌ جیاجیاكانی بیناسازی، كه‌ كرێكاران تێیدا به‌ ڕۆژمزد خهریكی كارن و له‌ بیمه‌ و باقی خزمهتگوزاریهكان بێبهرین، هیچ ڕهنگدانهوهیهكیان نییه‌. ئهو ڕووداوانهی كه‌ بههۆیهوه‌ كرێكارانی ئهفغانستانی و منداڵانی كار گیانیان لهدهست دهدهن، له‌ لایهن ههواڵنێرییه‌ ڕهسمیهكانی ئێرانهوه‌ هیچكات باسیان لێناكرێ.

خاوهنكاران بههۆی قازانج پهرهستی و تهماعكاری، نه‌ بهنیازن ئاستی ئهمنییهتی شوێنهكانی كار بهرنهسهرێ و نه‌ بهخاتری نائهمن بوونی شوێنهكانی كار، نیگهرانی گیان لهدهست دانی كرێكاراننئهوان تهنانهت نیگهرانی ئهوهش نین كه‌ كرێكاران له‌ ترسی گیانیان پیشهكانیان بهجێبێڵنلهبهر ئهوهیكه‌ ههركات بیانههوێ، دهتوانن له‌ ناو لهشكری ملیۆنیی ئهرتهشی پاشكهوتی كاردا، كرێكارانی دیكه‌ بهكار بگرن و له‌ ههمان شوێنه‌ ناستاندارد و نائهمنهكهی جاران، ههموو جۆر كارێكی دژوار و زیانباریان بهسهردا بسهپێنن.

له‌ ڕاستیدا، تا كاتێك كه‌ خرۆشی شۆڕشی كرێكاران و جهماوهری زهحمهتكێش، بارگه‌ و بنهی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی و نیزامی سهرمایهداری تێكهوهنهپێچێت، ئهوه‌ كرێكاران خۆیانن كه‌ دهبێ بیر لهخۆیان بكهنهوه‌ و به‌ هاوپشتیی خۆیان، خاوهنكاران و دهوڵهت ناچار به‌ دابین كردنی ئهمنییهتی شوێنی كارهكهیان بكهنكوشتنی كرێكار له‌ شوێنی كار پێویسته‌ قهتڵی لهئهنقهست بهئهژمار بێتلهم بوارهدا خواستی دهستبهجێ و خێرای چینی كرێكار بریتییه‌ له‌:

بیمه‌ كردنی كامڵی كرێكاران لهبهرامبهر خهسار و زیانهكانی كار، چ له‌ شوێنی كار  یان له‌ دهروهی شوێنی كار ڕوو بدات، به‌ بێ ئهوهیكه‌ كرێكار پێویستی به‌ سهلماندنی كهمتهرخهمیی خاوهنكار یان بهڕێوهبهری ناوهندی بهرههمهێنان بێتدانی خهسارهت بهو كرێكارانهی كه‌ بههۆی ڕووداو و زیانهكانی كار تووشی نهخۆشیی و كهم ئهندام بوون دهبن و یان توانای كار كردن لهدهست دهدهن، ئهویش به‌ ههزینهی خاوهنكاران و دهوڵهت و لهڕێگهی لێكۆڵینهوه‌ و چاوهدێریی نوێنهرانی ههڵبژێردراوی كرێكاراندانی ههزینهی زهمانهتی ئیمهنی و سڵامهتی شوێنی كار و هێنانهخوارهوهی مهترسیهكانی شوێنی كار بۆ كهمترین ئاستی خۆی، چاوهدێری و پشكنینی پزیشكی بهردهوام له‌ بهرامبهر مهترسی و نهخۆشیهكانی سهرچاوهگرتوو له‌ جۆری كار، له‌ لایهن خاوهنكاران و دهوڵهتههڵبژاردنی ههیئهتهكانی لێكۆڵینهوهی كرێكاری به‌ دهنگی ڕاستهوخۆی كرێكاران، كه‌ بهكردهوه‌ دهرهاتنی ئهم داخوازیانه‌ دهخه‌ ژێر لێكۆڵینهوه‌ و حیسابڕهسی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *